Wetenschap en Kunst van Bewegende Constructies

Auteurs
Affiliaties

Freek Broeren

Technische Universiteit Delft

Rainer Kaenders

Rheinische Friedrich-Wilhemls-Universität Bonn

Jeroen Spandaw

Technische Universiteit Delft

Domas Syaifoel

Technische Universiteit Delft

Publicatiedatum

november 2025

Samenvatting
Met Stangen meer STEAM laat zien hoe techniek, creativiteit en denken samenkomen in doen. We dagen uit om te onderzoeken, te bouwen en te begrijpen - met hoofd, handen én nieuwsgierigheid. Zo maken we STEAM tastbaar, speels en betekenisvol voor onderwijs en praktijk.

Der Eber’ in Eberswalde: Dit Doppellenkersystem für Drehkrane werd 1932 aldaar door de Ardelt-Werke uitgevonden.

Intrekdraaikraan met ellipssturing, tekening uit het artikel Lemniscaten en kranen van Rainer Kaenders (2007).
Figuur 1

In dit Outreach-project van de Bèta-decanen (2025) ontwerpen we onderwijsmaterialen over bewegende stangconstructies (‘linkages’) voor havo en vwo. In het jaar 2026 beginnen we met modules voor de tweede en de derde klas. Voorbeelden van bewegende stangconstructies zijn de strandbeesten van Theo Jansen, ophaalbruggen en stoommachines. Stangconstructies bieden een prachtige context voor STEAM-onderwijs, waarin theoretische meetkunde (met en zonder coördinaten), natuurkunde, techniek en kunst samen kunnen komen (zie bijvoorbeeld de syllabus over stangenmeetkunde door Rainer Kaenders en Teun Koetsier van de Vakantiecursus (2021)).

Leerlingen kunnen aan de slag met concrete materialen, met simulaties in GeoGebra en met pen en papier. De eerste materialen presenteren we op de Nationale WiskundeDagen van 27 en 28 maart 2025 in Noordwijkerhout. Na de zomervakantie plannen we scholingsbijeenkomsten voor geïnteresseerde docenten.

Een voorbeeld van een Strandbeest van Theo Jansen.

Schema voor stangenmechanismes waarmee alle kegelsneden (ellips, parabool en hyperbool) getekend kunnen worden mits \(|AC| = |BD|\) en \(|AB| = |CD|\) als ook \(|AO|=|PD|\) de passende lengte hebben. Zie ook Kaenders (2022a) voor meer informatie.
Figuur 2

Referenties

Kaenders, Rainer. 2007. ‘Lemniscaten en kranen’. Nieuw Archief voor Wiskunde 5 (8).
———. 2022a. ‘Meetkunde van de Stang: rechte lijn en koppelkrommen’. Nieuw Archief voor Wiskunde 22 (1).
———. 2022b. ‘Meetkunde van de Stang: speciale en algemene reële algebraïsche krommen’. Nieuw Archief voor Wiskunde 22 (3).
Kaenders, Rainer, en Teun Koetsier. 2021. ‘Vakantiecursus 2021 (tegenwoordig nazomercursus): Meetkunde van de stang’. Platform Wiskunde Nederland.
Landelijk Overleg Bètadecanen. 2025. ‘Bètadecanen NL: Outreach’. https://betadecanen.nl/outreach/.